نگاهی به دستورالعمل طراحی سازه ای والزامات و ضوابط عملکردی و اجرایی نمای خارجی ساختمانها (ضابطه شماره ۷۱۴)

آنچه مسلم است نیاز به دستورالعمل اجرایی در خصوص مسایل فنی صنعت ساختمان در تمامی ابعاد لازم و مبرهن است خصوصا در بخش نمای ساختمانها و بناها که از تنوع و آشفتگی بیشتری برخوردار هستند. پس از مدتها دستورالعمل طراحی سازه ای و الزامات و ضوابط عملـکردی و اجـرایی نمای خارجی ساختمانها که از این پس ضابطه شماره ۷۱۴ می نامیم ، از تاریخ ۱/۱۰/۹۵ اجرایی خواهد شد البته به نظر این دستور العمل در صورت نداشتن ضوابط بهتر از این، الزامی خواهد بود!!بنا به اظهار مهندس شافعی ( معاونت فنی و توسعه امور زیربنایی) علی رغم تلاش ، دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف شده است ، این مجموعه مصون از وجود اشکال و ابهام در مطالب آن نیست.نماهای ساختمانی در شکل دهی شهر نقش بسزایی دارند. هرنوع نمایی با هرنوع مصالح ساختمانی و با هر هزینه ای، علاوه بر زیبایی ظاهری و آرامش بصری باید بتوانند آسایش و ایمنی ساکنین و شهروندان را فراهم آورد.بدین منظور باید قطعات ، اجزاء و اتصالات نما توانایی تحمل بارها و جابجایی نسبی وارد بر آن را تحت تاثیر عوامل مختلف داشته و پایداری خود را حفظ کنند لذا توجه به نوع و شیوه اجرای نما از اهمیت زیادی برخوردار است ( بخشی از مقدمه ریاست مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی)این دستورالعمل نحوه طراحی نما،  برای مقاومت در برابر شرایط آب و هوایی و بارهای مختلف از جمله طوفان ، زلزله و سیل و نیز شیوه اجرای نماهای متداول ساختمان در کشور را همراستا با ضوابط بین المللی ارایه کرده است این دستور العمل در ۸ فصل تنظیم شده است .شامل:فصل اول: انواع نما شامل: -  Veneer wall - Curtain wall-  Infill wall ، نماهای سنگی ، آجری، سیمانی، سرامیک ، کامپوزیت، اتیکس، EIFS، چوبی و سبز می باشد.فصل دوم: الزامات اجرای نماهافصل سوم : بارهای وارده بر اجزاء نما و معیارهای پذیرشفصل چهارم: الزامات طراحی و اجرای نمای سنگیفصل پنجم : الزامات طراحی و اجرای نمای آجریفصل ششم: الزامات طراحی و اجرای نمای سیمانیفصل هفتم: الزامات طراحی و اجرای نمای سرامیکیفصل هشتم: الزامات طراحی و اجرای نمای کامپوزیت ، نماهای شیشه ایهمانگونه که رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر اظهار نموده اند طراحی نمای ساختمان حوزه کیفی و محتوایی و مبتنی بر تراوشات ذهنی و خلاقیت معماران است و نمی توان دستورالعمل کمی برای آن تعریف کرد.آنچه به عنوان ضوابط کمیته نما تعیین شده به عنوان گام اول در حوزه ساماندهی نمای آشفته شهری خوب است ولی می بایست به ایده آل ها نزدیک شود.در این ضابطه (۷۱۴) استفاده از نوع خاصی از مصالح مطرح نشده و صرفا نوع اجرا سازه ها و مسایل فنی مطرح شده است.اینکه آیا مشخصات فنی و تکنیک های مطروحه در این ضابطه چه قدر به روز و مطابق با استانداردهای  رایج می باشند را  می بایست در طی زمان بررسی و مورد تحلیل قرار داد.شرکت هایی که سالهاست هریک به تنهایی سعی در تبلیغات و رواج استفاده از تکنیک های مهندسی نما در سطح کشور را دارند ، از این موضوع خوشحالند و این برای اولین گام جهت کشور شمولی این ضابطه می تواند مفید باشد.از نکات مثبت این ضابطه (۷۱۴) می توان به موارد زیر به طور اجمالی اشاره نمود:
  • عدم تاکید جهت استفاده از نوع خاصی از مصالح
  • عدم تاکید جهت استفاده از نوع خاصی از تکنیکها
  • نادیده نگرفتن استفاده از تکنیکها و مصالح نوین در صنعت ساختمان و به ویژه نمای ساختمان
    • توصیه به استفاده هم زمان از مصالح بومی و تکنیکهای جدید در کنار هم، البته با توجه به اقلیم منطقه
    و از نقاط ضعف این ضابطه (۷۱۴) نیز می توان به موارد زیر اشاره نمود:
    • آشفتگی در ارایه مطالب
    • گنجانیدن مباحث مهمی که می بایست حداقل در ۵ نشریه به صورت جداگانه مطرح می گردید
    • ارایه موارد فنی به صورت کلی و بر اساس اطلاعات برخی از شرکتهای داخلی و یا خارجی
    • ارایه اطلاعات فنی شرکتهایی که درخارج از ایران هستند و نوع استاندارد و ضوابط ساخت و ساز آنها با ما متفاوت هست ( ملاحظه لیست منابع و مراجع) به نظر می رسد این ضابطه (۷۱۴) به عنوان یک کتابچه معرفی و آشنایی با مصالح به کار رفته در نما جهت کسانی که می خواهد با این نوع مصالح و نحوه اجرای کلی آنها آشنا شوند مفید باشد.دانشجویان ، علاقه مندان به مباحث یادگیری نما و شرکتهایی که تازه گام در اجرای اینگونه تکنیکها و مصالح گذاشته اند  می توانند اطلاعات مفید و قابل تاملی را کسب نمایند.لیکن جهت ارایه مطالب فنی مهم که به عنوان ضابطه و دستورالعمل می بایست مطرح گردند، نیاز به نشریه های تکمیلی به صورت جداگانه می باشد که به همراه دتایل اجرایی دقیق و برمبنای شرایط کار در مناطق مختلف ایران عزیز تدوین شده اند .آنچه مسلم خواهد بود حمایت همه جانبه از این نوع دستورالعملهای اجرایی است ، چرا که رعایت این دستورالعمل ها به نفع مجریان اینگونه مصالح می باشد چرا که یک ضابطه مدون و قانونی در خصوص نحوه کار وجود خواهد داشت وبنا به این مشخصات نسبت به انجام کار و تحویل آن درخواست خواهد داشت و این امر سهولت اجرا و تحویل کار را جهت مجریان فراهم می آورد  ونیز با توجه به اینکه تقریبا تمامی این موارد استفاده شده در ضابطه از تکنیکهای جدید و فنی و دقیق پیروی می نماید، رعایت آنها توسط شرکتهای مجری به اصالت کار و ضریب اطمینان این محصولات به مقدار زیادی می افزاید و باید توجه نمود که این ضوابط مهندسی شده هستند و در صورت تکمیل و اجرای دقیق از اظهار نظرهای معرزانه و غیر کارشناسی و ناشی از منافع شخصی و یا گروهی خاص ، در خصوص مصالح نوین در زمینه نمای بناها جلوگیری به عمل خواهد آورد.در فرصتهای بعدی به نکات مهم و سرفصلها و مباحث پیرامونی آنها می پردازیم  شهرام علیزاده شرکت آلوکد